Το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Συστημική Θεραπεία του Πανεπιστημίου Κρήτης, έχει τη παρακάτω διάρθρωση:
1. 1. Θεωρία
1.1. Γενική Συστημική Επιστήμη εφαρμοσμένη στα Συστήματα Συμπεριφοράς (General Systems Science).
Σκοπός της θεματικής αυτής ενότητας είναι να παρουσιαστούν οι απαρχές και η ανάπτυξη της Συστημικής Θεωρίας με αναφορές στη Γενική Θεωρία Συστημάτων, την Κυβερνητική και τις αρχές των ανοικτών συστημάτων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κατανόηση αλλά και εφαρμογή των συστημικών αρχών στην οικογενειακή θεωρία και κλινική πρακτική.
Τα κυριότερα θέματα θα αφορούν:
. Ορισμός του συστήματος
. Αιτιότητα συστημάτων / Η σημασία του πλαισίου
. Επιστημολογία συστημάτων
. Συστήματα Ελέγχου
. Επικοινωνία, πληροφορία
. Βασικοί νόμοι νοημόνων συστημάτων
. Ανθρώπινη νοημοσύνη
. Κίνητρα συμπεριφοράς
. Γνωστικές - συγκινησιακές δομές
. Ολόνια και πολυεπίπεδη παρέμβαση
. Αυτοσύνθεση, ικανοποίηση και εξέλιξη
. Αύξηση της ποικιλίας και της τάξης
1.2. Βασικά Ψυχιατρικά θέματα
. Γλωσσάρι Ψυχιατρικών Συμπτωμάτων
. Βασικές Ψυχιατρικές Κατηγορίες.
1.1.3. Βασικά στοιχεία Ψυχολογίας
Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστούν κάποια βασικά στοιχεία της Ψυχολογίας, όπως για παράδειγμα οι θεωρίες προσωπικότητας, οι θεωρίες των κινήτρων, οι θεωρίες της μάθησης κλπ. Η ενότητα αυτή κρίνεται ιδιαίτερα απαραίτητη και χρήσιμη για τους συμμετέχοντες που δεν έχουν σπουδές Ψυχολογίας ή Ιατρικής.
1.1.4. Στοιχεία Κοινωνικής Εργασίας
Θα παρουσιαστούν κάποια βασικά στοιχεία Κοινωνικής Εργασίας, όπως για παράδειγμα, η κοινωνική εργασία με το άτομο, την οικογένεια, την κοινότητα κλπ.
1.1.5. Αναπτυξιακές Διαδικασίες Συστημάτων (Systems Development)
Στην ενότητα αυτή θα περιγραφούν οι γενικές αρχές ανάπτυξης καθώς και τα χαρακτηριστικά των συστημάτων. Επίσης:
Ανάπτυξη του ατόμου. Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η διαδικασία ανάπτυξης του ατόμου κατά τη διάρκεια της ζωής του καθώς και οι δυναμικές αλληλεπιδράσεις των ατόμων μέσα στην οικογένειά τους. Θα παρουσιαστεί η φυσική, γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη σε κάθε φάση ανάπτυξης σε συνάρτηση με παράγοντες όπως το πολιτισμικό πλαίσιο, το φύλο κλπ.
Κύκλος ζωής της οικογένειας. Θα παρουσιαστούν οι αναπτυξιακές φάσεις του συστήματος της οικογένειας, καθώς και οι αλλαγές που προκύπτουν στη δομή, τους κανόνες, τα πρότυπα αλληλεπίδρασης όπως η οικογένεια κινείται στην αναπτυξιακή της πορεία. Επίσης, θα γίνει αναφορά σε σημαντικά γεγονότα που διακόπτουν την ομαλή αναπτυξιακή πορεία της οικογένειας, όπως η χρόνια ασθένεια, ο θάνατος, το διαζύγιο κλπ.
1.1.6. Στοιχεία ψυχαναλυτικής και συμπεριφορικής - Γνωσιακής Ψυχοθεραπείας
Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστούν οι κυριότερες προσεγγίσεις για την ερμηνεία της ψυχοπαθολογικής ανάπτυξης της προσωπικότητας και γενικότερα των διαπροσωπικών σχέσεων. Συγκεκριμένα, θα γίνουν αναφορές στις ακόλουθες θεωρίες και πρακτικές:
. Φροϋδική Θεωρία
. Γνωσιακή Θεωρία
1.1.7. Μοντέλα που προκαλούν αλλαγή
Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστούν οι διάφορες προσεγγίσεις οικογενειακής θεραπείας. Θα συζητηθούν οι σημαντικές τάσεις αλλά και η κριτική που έχει κάθε μοντέλο δεχτεί. Συγκεκριμένα, θα γίνει παρουσίαση των εξής μοντέλων:
. Οικολογία του Νου, παράδοξα, διπλός δεσμός. (G. Beteson)
. Βασανιστικά Παράδοξα (M. Erikson)
. Διαγενεακή Σχολή (M. Bowen)
. Στρατηγική Σχολή (J. Haley, C. Madanes, P. Watzlawick)br>
. Δομική Σχολή (S. Minuchin)
. Σχολή του Μιλάνου (Palatsoli, Checcin)
. Μετά Μιλάνου Σχολή (Bertrando, Boscolo)
. Οικοσυστημική σε σχολή (Molnar)
. Μεταμοντέρνα Προσέγγιση (H. Andersen)
. Αντανακλώσα Ομάδα (T. Anderson)
. Αφηγηματική (M. White)
. Θεραπεία Ανθρώπινων Συστημάτων (N. Paritsis)
. Συστημική Αναπαράσταση (Hellinger)
. Ελεύθερος Διάλογος (J. Seikkula)
1.8. Έρευνα
1.8.1. Εμπειρικές αποδείξεις για τις συστημικές παρεμβάσεις
Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστούν και θα αξιολογηθούν έρευνες στην οικογενειακή θεραπεία, με έμφαση τόσο σε θέματα μεθοδολογίας όσο και σχεδιασμού της έρευνας. Αυτή η ενότητα θα παρέχει στους εκπαιδευόμενους μια ανασκόπηση της ερευνητικής διαδικασίας για την ψυχοθεραπεία με ιδιαίτερη έμφαση στις προκλήσεις που έχει η έρευνα μέσα από ένα συστημικό πρότυπο.
1.8.2. Κατανόηση ερευνητικής μεθοδολογίας
Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστούν οι βασικές αρχές της ερευνητικής μεθοδολογίας με ιδιαίτερη έμφαση στην ερμηνεία και αξιολόγηση της έρευνας για την οικογενειακή θεραπεία και την εφαρμογή της στην κλινική πράξη.
1.8.3. Κώδικας της European Family Therapy Association (EFTA). Θα παρουσιαστούν οι προτάσεις της European Family Therapy Association σχετικά με θέματα ηθικής και δεοντολογίας των οικογενειακών ψυχοθεραπευτών.
1.9. Θέματα Δεοντολογίας
Η ενότητα αυτή στοχεύει:
1.9.1. Να αναπτύξει ικανότητες στη διαχείριση των σημαντικότερων νομικών ζητημάτων που σχετίζονται με την οικογένεια και τη θεραπεία ζεύγους
1.9.2. Να αναπτύξει την ενημερότητα των εκπαιδευομένων για θέματα ηθικής, συμπεριλαμβανομένου και του πως ο επαγγελματίας διαχειρίζεται τις δικές του αξίες στη θεραπευτική διαδικασία
1.9.3 Να αναπτύξει την επαγγελματική ταυτότητα των εκπαιδευομένων ως οικογενειακών θεραπευτών
2. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
2.1. Ανάλυση Γενεογράμματος (υποχρεωτικά)
Οι εκπαιδευόμενοι κατασκευάζουν το προσωπικό τους γενεόγραμμα και κατόπιν, με τον εκπαιδευτή της επιλογής τους, το αναλύουν, εστιάζοντας σε ανεπιθύμητα επαναλαμβανόμενα πρότυπα συμπεριφοράς.
2.2. Ομαδική Ψυχοθεραπεία (υποχρεωτικά)
Οι εκπαιδευόμενοι συμμετέχουν σε ομάδα ψυχοθεραπείας μαζί με τους συνεκπαιδευόμενους τους.
2.3. Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία (προαιρετικά)
Οι εκπαιδευόμενοι έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμούν, να ξεκινήσουν οικογενειακή θεραπεία με θεραπευτή κάποιον από τους εκπαιδευτές τους.
3. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ
Στόχος της κλινικής εκπαίδευσης είναι να συμπληρωθεί ο αριθμός των 650 ωρών, που τίθενται από το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Στην αρχή οι εκπαιδευόμενοι παρακολουθούν τη διαδικασία της θεραπείας που γίνεται από τους εκπαιδευτές τους ή άλλους θεραπευτές και κατόπιν συζητούν τη λογική της θεραπείας, τους στόχους και τις τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν από αυτούς. Σταδιακά τους ανατίθεται μια περίπτωση, αρχικά ως συνθεραπευτών και αργότερα ως ανεξάρτητων θεραπευτών, κάτω από ''ζωντανή'' ή βιντεοσκοπημένη εποπτεία.
Στα τελικά στάδια της κλινικής εκπαίδευσης, και καθώς οι εκπαιδευόμενοι έχουν ήδη αποκτήσει αρκετή εμπειρία, προετοιμάζονται για να λειτουργήσουν ανεξάρτητα σε πρακτική κάτω από εποπτεία.
Οι εκπαιδευόμενοι εκτιμούν, κάνουν διάγνωση και εφαρμόζουν σχέδια θεραπείας με τη σύμφωνη γνώμη του επόπτη τους.
3.1. Μέθοδοι Οικογενειακής Θεραπείας και Παρέμβασης
Θα αναφέρεται σε άτομα, σε ζευγάρια, οικογένειες, ομάδες και οργανισμούς μεκαι εφαρμογή τους σε διαφορετικές περιπτώσεις (κλινικές και άλλες)
Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστούν οι ιδιαιτερότητες της θεραπείας ζεύγους, οικογένειας, ομάδας, σχολείων και οργανισμών.
Επίσης, θα γίνει αναφορά σε επιμέρους προβλήματα όπως:
. Σχιζοφρένεια
. Διαταραχές λήψης τροφής
. Κατάθλιψη
. Άγχος
. Κακοποίηση
. Χρήσης Ουσιών
. Ενδοοικογενειακή βία
. Μανιοκατάθλιψη
. Προβλήματα που δημιουργούνται σε διαπολιτισμικά ζευγάρια και οικογένειες
. Προβλήματα που προκύπτουν στους μετανάστες
3.2. Προσομοιώσεις Θεραπείας
Για τον παραπάνω στόχο θα γίνουν προσομοιώσεις θεραπείας με συμμετέχοντες τους ίδιους τους εκπαιδευόμενους.
3.3. Προβολή βίντεο
Θα γίνει προβολή βιντεοσκοπημένων συνεδριών προκειμένου να εκτεθούν οι εκπαιδευόμενοι σε ορισμένες βασικές δεξιότητες που απαιτούνται για ένα συστημικό θεραπευτή.
3.4. Ζωντανή παρακολούθηση θεραπειών
3.5. Ρόλος θεραπευτή με εποπτεία
3.6. Πρακτική Άσκηση σε συνεργαζόμενους φορείς
4. ΑΠΛΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ
Οι εκπαιδευόμενοι θα έχουν ένα μικρό (μεγάλο) ρόλο στις έρευνες που πραγματοποιούνται στην Ε.ΣΥ.ΘΕ.ΠΑΣ.